Proxecto Pedagóxico de Centro EEI Taboexa
Escola de Educación Infantil de Taboexa.
Conselleria de Educación e Ordenación
Universitaria. Xunta de Galicia
A Rata s/n 36448, Taboexa, As Neves, Pontevedra
660 784 928, eei.taboexa@edu.xunta.es
recadosdamoura@blogspot.com
Introdución. Marco Legal
O contexto escolar
Datos do Centro
O edificio escolar
Horarios e oferta
educativa
A Proposta pedagóxica
Fins e obxectivos
Metodoloxia
Actividades
Acción e seguimento do PEC
------
Anexo: A Moura de
Taboexa e o proxecto: Virar a mirada
Introdución-marco
legal
O artigo 21 do texto consolidado da Lei Orgánica de
Educación, LOE, establece as pautas para a elaboración, aprobación e seguimento
do Proxecto Educativo de Centro, PEC.
Este documento mostra os signos identitarios do Centro e a súa proposta
pedagóxica expresada en termos xerais.
A Programación Xeral Anual, PXA, ofrece propostas máis concretas a
abordar nun curso académico.
O contexto escolar
A Escola de Educación Infantil de Taboexa atópase na aba Oeste do Monte
Sanomedio, no barrio da Rata (hoxe As Barreiras, por fagotización dos barrios
grandes sobre os pequenos case despoboados), pertencente á parroquia de Taboexa,
Concello de As Neves (5.000 hab), comarca do Condado).
Taboexa ten unha poboación de 500 habitantes aproximadamente, que no mes
de Agosto case se dobra polo retorno temporal dos emigrantes (nomeadamente dende
Madrid). A realidade é que un gran número de casas permanecen pechadas e sen
habitantes durante o curso escolar. Situación lamentablemente común en gran
parte do rural galego.
Taboexa é unha parroquia eminentemente rural, case que todas as casas
contan con terreo e horta, de xeito que a conexión co mundo natural permanece
presente e viva no alumnado.
O nivel socioeconómico é medio-baixo.
As oportunidades de ocio e cultura son, despois do vasto espazo aberto de monte con que contan, un Centro Cultural xestionado pola Comunidade de Montes e, na Vila de As Neves, a 7 km de distancia, unha Biblioteca e un Auditorio Municipal. A 7 km tamén se atopa a Vila de Ponteareas, con 15.000 habitantes, que ofrece máis servicios de ocio, comercio e cultura.
O alumnado da EEI Taboexa procede, na súa meirande parte,
da parroquia de Taboexa, pero compre sinalar, que algúns cursos, boa parte do
alumnado procede de outros Concellos. Isto acontece porque algunhas familias coa
convicción de que unha escola Unitaria ofrece unha óptima calidade educativa ás
crianzas preescolares, que precisan un trato cercano, individualizado e
integrado na comunidade. Asimesmo simpatizan coa proposta pedagóxica que neste
documento se trata de expor con detalle.
O edificio escolar
O edificio escolar ten a fasquía arquitectónica típica das escolas
públicas de principios do sec XX. É un edificio de sillería, de pedra granítica
construído como alternativa a outra escola anterior, a Escola Baldeira [1],
en funcionamento dende mediados do século XXVIII.
O edificio mide 30m de longo por 8m de ancho, e sitúase, orientado cara o
oeste, ao longo da carretera EP 4202 que une as poboacións de Vilasobroso con
As Neves, a 1.5 km da saída 267 da Autovía das Rías Baixas A-52.
No interior consta de
Vestíbulo
de 10 m2 que da paso a:
Aula
principal de 50m2
Aula
anexa de 80m2 con espazo especialmente equipado para psicomotricidade e
Biblioteca.
Baños
Cociña
e 2 pequenos almacéns
Patio
exterior de 300m2 dotado de árbores e prantas e diferentes propostas físicas de
xogo e movemento, como randeeiras, tobogán, areeiro, cabana…
A pesar da antigüidade do edificio, éste recibe acaída atención por
parte do resonsable do seu mantemento, O Concello de As Neves, polo que as
condicións de habitabilidade son aceptables para o adecuando desenvolvemento
das actividades diarias, precisando, iso sí, atención permanente.
equipamento
A pesar de ser un Centro con pouco alumnado está suficientemente
equipado con todo o material, equipo informático, comunicacións, climatización, mobiliario, material didáctico,
etc, preciso para o desenvolvemento normal das actividades escolares.
Horarios e oferta
educativa
A EEI Taboexa ten 18 prazas para alumnado de 3 a 5 anos (3 prazas
reservadas para crianzas con necesidades educativas especiais) e está adscrito
ao CEIP Marquesa do Pazo, de As Neves (o noso alumnado ten praza reservada alí
para primaria). A media de ocupación da Escola nos últimos 5 anos é de 10
alumnos/as.
O horario lectivo do Centro é de 9.00 ata as 14.00 hs.
A proposta pedagóxica
Neste apartado exporánse as características identitarias do Centro en
materia de principios pedagóxicos, ou, cales son as ideas sobre educación e
infancia que impulsan a actividade educativa.
Obxecto da Escola Infantil
A Escola Infantil é a resposta do
Estado á necesidade das familias de delegar a atención das crianzas durante as
xornadas laborais. As crianzas de menos de 6 anos non teñen necesidade de
instrucción académica. Sobre estas afirmacións a Escola de Taboexa ofrece un
acompañamento profesional a crianzas que teñen necesidades de afecto, xogo,
movemento, descanso, interacción persoais, e tamén, de desafíos intelectuais
que impulsan o seu desenvolvemento integral.
É así que, a mestra, como profesional do trato con crianzas, ofrécelles
a éstas un ambiente espacial, temporal, social e afectivo óptimo para que elas,
conforme os seus impulsos innatos, desenvolvan os seus potenciais no eido
cognoscitivo, físico, afectivo e social, tendo sempre en consideración os
dereitos e o benestar da crianza como individuo dentro dun grupo como primeira
prioridade.
Respecto e confianza, base acción docente.
Esta oferta educativa parte entón dunha actitude de respecto e
confianza. Respecto polo momento evolutivo e as necesidades que lle son
propias, respecto pola persoa e os seus ritmos e trazos individuais, e
confianza nas súas capacidades e nas súa incontestable e decidida disposición
para prender e ser cada día máis competente, ou como eles/as din, mais maior.
A mestra alentará ás crianzas nas súas iniciativas, atenderá ás súas
demandas de xogo e actividade ou descanso e impulsará o seu desenvolvemento
integral ao ritmo que vaia marcando cada unha, todo isto conciliando os
intereses individuais e grupais e promovendo un ambiente de relaxación,
harmonía confianza e respecto.
Así, considerando que todo o tempo que as crianzas están a cargo da
mestra é momento educativo, ésta velará polos intereses do alumnado organizando
os tempos, os espazos, as actividades, o material e os agrupamentos nun balance
dinámico e delicado entre as necesidades, os desexos e as propostas do
individuo e do grupo.
O anteriormente exposto non é impedimento para que os límites, referencias necesarias para a seguridade e a confianza
das crianzas, xustificados, explicados e correctamente comunicados, teñan tamén
clara presencia na escola.
A escola como proxecto social.
Considerando tamèn que a Escola é un proxecto social, ésta intégrase na
comunidade de forma activa e proxecta a súa acción hacia o futuro, hacia o
tempo en que as crianzas de hoxe sexan cidadás activos na construcción dunha
comunidade responsable, respectuosa con un propio, cos demais e coa Natureza da
que facemos parte. Cara a ese escenario promóvese unha escola democrática,
plural, social, integradora, pacifista, ecoloxista, feminista, solidaria e
laica.
A escola, como espacio de emancipación persoal debe alentar que as
crinazas vaian formando os seus propios valores e crenzas, polo tanto debe
quedar ao marxe de ningunha posición ideolóxica ou crenza relixiosa, promovendo
o espíritu crítico, a capacidade de diálogo e razoamento e o respecto por todas
as persoas independentemente do seu sexo, etnia, ideas, posición social , etc.
Normalización da lingua galega
A escola de Taboexa, seguindo o mandato legal de usar como lingua vehicular aquela que maioritariamente
teñan as crinazas no seu ambiente, normaliza o uso do galego, pois ésta é a
lingua ambiental do rural galego e en particular da parroquia de Taboexa.
Trasladando na normalización da lingua un apego polas nosas raices,
tamén se transmite unha actitude de tolerancia, respecto e curiosidade por
todas as linguas do Estado Español e do mundo, nun exercicio de valoración e
respecto pola cultura propia sen deixar de observar con simpatía e interés as
outras culturas. A defensa da nosa lingu é signo de identidade da EEI Taboexa.
Relación coas familias
O proxecto educativo da escola de Taboexa non se podería facer realidade
sen a colaboración das familias. Elas nos entregan aos seus fillos nunxesto de
enorme confianza, de tal xeito que non podemos velas se non como aliadas
principais do noso cometido, que é compartido: axudar á crianza a comprenderse
a así mesm e ao mundo. Nesta etapa a escolarizacion supón a primeira gran
separación da crianza da figura de referencia, e por outra, os contidos a
traballar achéganse máis á tarefa da crianza que á instrución. Entón a Escola
alenta a participación das familias ao mesmo tempo que lles pide respecto hacia
a funcion da mestra e a súa liña pedagóxica. As crianzas son aínda moi novas e
lles será de gran axuda no seu proceso de confianza no sistema educativo, ver que
as familias participan do proxecto escolar. Por outra banda as familias son
fonte inestimabel de recursos valiosos para o noso traballo, ademais de que supoñen
unha gran axuda en termos loxísticos (acompañamento, mellora das instalacións,
aportación de material ou comida…)
As familias manterán reunións periódicas individuais e colectivas para
compartir aspectos sobre a vivencia escolar de cada crianza. Asimesmo teremos
encontros informais e dende a escola alentaremos a participación das familias
nas actividades escolares, así como na mellora e mantemento das instalacións
físicas. O espazo é un elemento educativo de gran importancia e o seu coidado
deseño e organización require gran esforzo de toda a comunidade educativa.
O espacio exterior, a conexión coa Natureza
. As persoas facemos parte do ecosistema natural, necesitamos un medio
ambiente san se queremos sobrevivir con saúde, éstas ideas transmítense ás
crianzas a traves das palabras e dos feitos. A escola declárase explícitamente
ecoloxista e a nosa aspiración sería “Residuos 0” nomeadamente na hora da
merenda.
O espacio natural é o contexto máis saudabel para as persoas. Nel, cada un
atopa o desafío que responde as súas
necesidades individuais e sociais. A natureza ofrece o contexto ideal para o
desenvolvemento óptimo das crianzas na súa dimensión física, social e afectiva.
No movemento libre a crianza madura os órganos e as conexións neuronais
precisas para os futuros desafíos e actividades académicas, en particular, no
movemento libre, o órgano da visón fortalécese e agudízase. Unha correcta
madurez do mesmo é primordial para abordar a tarea da lectoescrita con éxito e
sen efectos secundarios adversos.
É necesario e urxente que a cidadanía reconecte coa entorna natural. As
crianzas espontáneamente senten moita atracción e empatía .por todas as formas
de vida, a escola debe comprometerse a non bloquear esa inclinación natural da
crianza.
Xogo e movemento
Xogo libre e movemento son dereitos da infancia e as máis poderosas
ferramentas de maduración integral da mesma. Observando o xogo libre dunha
crianza descubrimos os seus puntos de interés, o seu estadio evolutivo, trazos
de personalidade e carácter, estado emoiconal, itinerarios de aprendizaxe, etc.
Para iso hai que dispoñer o espazo -estímulos, materiais, riscos- e o tempo para que o xogo libre flúa.
As crianzas de 3 a 6 aprenden e relaciónanse co mundo a través dos seus
sentidos, por tanto priorízane as experiencias con obxectos reais e con
presencia persoal por riba das tenolóxicas, nomeadamente porque somos
conscientes do problema de adición-entre outros moitos na sociedade-que causan
éstas. Aspiramos a ser un cole 0 pantallas.
Valoración do esforzo e o autocontrol a responsabilidade e o respecto
hacia os demáis.
Nun momento
histórico onde a comodidade, o pracer, a satisfacción inmediata de desexos e a
facilidade imperan na nosa sociedade, a valoración do esforzo e o autocontrol
en función dunha meta será un obxectivo a traballar co alumnado. A satisfacción
de ser quen de realizar unha tarefa empodera a crianza e aléntaa a emprender a
seguinte, un pouquiño máis dificil. A mestra monitoriza eses procesos
propoñendo tarefas coa dificultade xusta para cada momento e cada individuo.
Atender ás
necesidades das crianzas non significa conceder todos os seus desexos. Aprender
a pospor unha satisfacción ou xestionar unha frustración fortalece a
personalidade do individuo e o prepara mellor para a vida en comunidade.
Sobre a lectoescrita e o tránsito a primaria
A Escola é coñecedora da polémica social e profesional ao respecto do
ensino da lectoescrita: cándo e cómo. A pedagoxía actual baseada nas últimas
descubertas da neurociencia afirma que os órganos cerebrais encargados da
lectoescrita non están maduros, como norma xeral, ate os 6, 7 anos. E por iso que ahí comeza a escolarización
obrigatoria. Entende entón esta escola, que todas as intervencións de
achegamento e familiarización coa linguaxe escrita son probablemente prematuras
e polo tanto deben ser deseñadas e executadas con máximo coidado e respecto
polos ritmos individuais.
Na EEI de Taboexa fúxese entón da hiperacademización da etapa (2), se
ben, nun esforzo para facilitar o paso a primaria, no derradeiro curso
deséñanse actividades relativas á adquisición da conciencia fonolóxica e á
fmiliarización co proceso lectoescritor,
sempre dende o o respecto ao individuo e aos principios pedagóxicos
expostos neste documento [2].
De todos xeitos hai que dicir que todo neno/a inmerso na súa actividade
espontánea de xogo e movemento está realizando prepración para a etapa escolar,
a cantidade e complexidade de aprendizaxes envoltos na actividade infantil é
inconmensurable, limitar a nosa atención á lectoescrita é moi reducionista. Hai
que evitalo, hai que traballar e confir, traballar e confiar…
O plurigrado
O feito de mesturar crianzas de diferentes idades é un gran recurso
educativo que lamentablemente non se utiliza en Primaria. O plurigrado favorece
o respecto aos ritmos madurativos individuais porque non encasilla ás crianzas
polo seu ano de nacemento. O plurigrado propicia a axuda mutua, o que beneficia
non só ás pequenas porque as maiores empodéranse ao sentirse competentes, melloran a empatía, e, a nvel de aprendizaxe,
reorganiza o seu corpus de coñecementos no esforzo de comunicalos de xeito
eficaz. Así aprende tamén.
Periodo de adaptación
Cada inicio de curso chegan novas
crianzas que probablemente non estiveron nunca escolarizadas, por tanto é un
momento trascendente na súa vida, ábrese ante eles un novo mundo onde non está
a mamá. Novos espazos, novas persoas, novos horarios…é a vida escolar, que
durará, alo menos, 12 anos. Paga a pena deseñar e xestionar este momento con
moito coidado, empatía e calma, ofrecendo seguridade e confianza e con gran
respecto polo esforzo que está a facer. Neste proceso están implicados tamén,
ademáis da crianza, a mestra, a familia e o resto do grupo.
Pero cada inicio de curso tamén hai outro grupo de crianzas que veñen de
pasar o verán, veñen do tempo non estruturado, se cadra as súas circunstancias
de vida mudaron…. Non son tan pequenas como as novas pero tamén son pequenas. Xa
coñecen a Escola pero tamén hai cambios, faltan compañeiros/as, e hai nenos
novos que absorben a atención da mestra. Hai tamén un periodo de adaptación
para eles.
O periodo de adaptación vai mási aló da flexibilización horaria para as
novas incorporacións. É un esforzo colecctivo por reconfigurar o grupo e
encamiñar un novo curso, comprensón dos límites, hábitos rutinas, actividades,
tareas, responsabilidades. É un periodo complexo e longo que paga a pena
transitalo a conciencia, pois sentará bases sólidas para que o transcurso do
curso escolar sexa harmónico e distendido. A Escola poderá suxerir ás familias,
alongar a flexibilización horaria do novo alumnado durante todo o primeiro
curso de escolarización.
Fins e Obxectivos
Os fins e obxectivos da Escola de Taboexa extráense case que
literalmente dos establecidos polo currículo establecido polas autoridades
educativas (4) Decreto 330/2009, do 4 de xuño, polo que se establece o
currículo da educación infantil na Comunidade Autónoma de Galicia (DOG do 23 de
xuño de 2009).
1. A finalidade da educación infantil é a de
contribuír ao desenvolvemento físico, afectivo, social e intelectual das nenas
e dos nenos.
2. Na educación infantil atenderase progresivamente
ao desenvolvemento afectivo, ao movemento e aos hábitos de control corporal, ás
manifestacións da comunicación e da linguaxe, ás pautas elementais de
convivencia e relación social, así como ao descubrimento das características
físicas e sociais do medio. Ademais, facilitarase que nenas e nenos elaboren
unha imaxe de si mesmos positiva e equilibrada e adquiran autonomía persoal.
3. Potenciarase a transmisión daqueles valores que
favorezan a liberdade persoal, a responsabilidade, a cidadanía democrática, a
solidariedade, a tolerancia, o respecto, a xustiza, a prevención de conflitos e
a súa resolución pacífica, a non-violencia en todos os ámbitos da vida persoal,
familiar e social, así como o desenvolvemento da igualdade de dereitos e
oportunidades e o fomento da igualdade entre homes e mulleres.
Metodoloxía
Non é o mestre o que ensina, e a crianza a que aprende nunha actividade
construtiva persoal que depende de:
1.
O nivel de maduración orgánica xeral ou estrutura fisiolóxica
2.
Os coñecementos previos
3.
As habelencias
4.
A actitude e motivación
A traves do xogo, o movemento e a creatividade as crianzas preescolares
experimentan, exploran e descubren propiedades, relacións, leis físicas…, en
consecuencia, constrúen os seus esquemas de coñecemento
O papel da mestra é moi importante á hora de facilitar e encamiñar esas
aprendizaxes. Ela observa qué é o que impulsa a un neno/a a acción e á
experimentación,e a partir de esa observación rigurosa e sistemática:
1.
Deseña espacios e tempos
2.
Ofrece materiais e actividades
3.
Secuencia dificultades
Nunha dinámica circular que a leva a revisar e mellorar permanentemente
as propostas, así, a aprendizaxe que se autoimplusa polo patrón interno do neno
que o leva, coa nosa colaboración e control, a apropiarse de novos coñecementos
e habelencias.
A autonomía é un concepto
cheo de significado na Escola de Taboexa. Alude á habilidades físicas e ao
librepensamento. É fin e medio. Na Escola ofrése á crianza a axuda xusta para
que a crianza avance. Todo axuda innecesaria é un obstáculo para o
desenvolvemento (María Montessori).
A motivación é compoñente imprescindible
da aprendizaxe. Por norma as crianzas preescolares manteñen un nivel alto de motivación se se respecta as
súas necesidades e inclinacións naturais.
O esforzo. A Escola confía na
capacidade das crianzas de desenvolver unha disciplina que pode ser impulsada
por motivación interna e tamén, por qué non, dende fora. Así, o alumno/a confía
na mestra cando ela o impele á perseverancia e o esforzo encamiñados a un fin
que será beneficioso para él/ela. A capacidade de esforzo é, en sí mesma un
obxectivo da Escola, sempre acorde ao momento evolutivo.
O espacio como axente educativo
A Escola entende
que o espacio é un axente educativo de primeira importancia. Un espazo ben
deseñado e organizado:
1.
Favorece a autonomía. Os materiais ao alcance da crianza econsitios
fixos e ben comunicados fan posible que ela seautoxestione para realizar as
actividades.
2.
Favorece a responsabilidade. Un espacio ordeado debe quedar ordeado ao
rematar a actividade. Obxectos fráxiles ou valiosos apelan ao coidado e a
responsabilidade na crianza.
3.
Favorece o sentido da beleza. Un espacio belido é o contexto visual
óptimo para desenvolver gusto pola beleza e a harmonía. Os materiais nobres
apelan ao noso ser conectado coa natureza e ofrecen sensación de benestar e
calma. Na Escola de Taboexa o plástico é un material non grato.
4.
Favorecer as distintas agrupacións. Unha aula organizada en diferentas
ambientes convida ao alumnado a agruparse dediferente xeito según intereses ou
afectos.
5.
Favorece a confianza. Un espazo e materiais deseñados a conciencia para
as crianzas ofrece unha atmósfera de confianza que propicia o relax e a
distensión, desafios físicos para o desenvolvemento motor, ou propostas de
tarea intelectual. Como un autoservicio onde a mestra dispón e a crianza elixe.
O espazo escolar
non é só a aula, ou o patio de recreo, na escola de Taboexa consideramos toda a
contorna natural e social cercana como espacio escolar. Así son moi frecuentes
visitas e saídas.
En particular sinálase a área chamada Fonte da Moura (Fonte da Cabreira). É unha
área de 4.000m2 de monte comunal situada a 500m da Escola. A EEI Taboexa
considera esa área como unha extensión do espacio escolar. Ali desenvólvense
moitas actividades escolares, especialmente as relacionadas coa Moura de
Taboexa.
Actividades
A Programación Xeral Anual ofrece unha visión mais concreta sobre as
actividades a realizar cada curso educativo, non obstante todas as
programacións responderán ás pautas expostas neste documento
Para que o alumnado sinta confianza sobre a súa presencia na escola,
haberá unha estrutura xeral de actividades fixas que se repetirán cada día,
ofrecendo unha marco de referencia para as crianzas. Así, elas irán ao cole
sabendo qué é o que van facer cada día: As
rutinas. As rutinas conforman un cadro de tipos de actividades. Éste
repítese diariamente sometida á observación da mestra e flexibilizada por ela
según sexa acaído para cada momento.
A xornada estructúrase así en propostas de tempo, espazo, agrupacións e
tipos de actividade que articulan o sosego co movemento, a individualidade coa
socialización, o xogo libre coa atención dirixida e a concentración coa distensión.
Polo xeral as rutinas do centro son
1.
Ao chegar ao
centro celebramos unha reunión a modo de saúdo incial e planificación do día.
(media hora)
2.
Momento de
traballo tipo académico individualizado (para os de 6º e/ou 5º, o resto pasa ao
punto 3) individualizado e adaptado ás motivacións e necesidades cambiantes (20
m)
3.
Actividade
libre nos recunchos do interior da aula (hai 8 recunchos nos que poden estar e
xogar según normas de uso e recollida) 1 hora
4.
Almorzo (coa
súa preparación previa) e xogo libre no patio. 2 horas
5.
Momento de
relaxación e actividade grupal de despedida (conto, cancións, xogos dinámicos…).
45 m.
Estas rutinas que se repiten diariamante van coadxuvando na autonomía
individual , na interiorización das normas e na cohesión do grupo, de xeito
que, xa no final do primeiro trimestre está preparado para abordar actividades especiais;
Os obradoiros semanais: persoas, nomeadamente familiares, que veñen a ofrecer unha sesión especial
(cociña, manualidades, arte…)
As saídas: na escola
de Taboexa as saídas son unha parte fundamental, nomeadamente as saídas á
contorna próxima. O monte e a aldea tamén son escola. Saída semanal á Fonte da
Moura
As visitas: Convidamos
a persoas a visitarnos, compartir o seu tempo e os seus saberes con nós ou
ofrecernos unha actuación artística. As crianzas vivencian a acollida a unha
persoa dende o punto de vista do anfitrión, aprenden a estar cun extraño, a
tratalo ben, a comportarse nunha actuación artística, un paso máis na autonomía
e no saber estar.
O/a axudante
O axudante é unha Unidade de Traballo moi común nas escolas da etapa
infantil, trátase de que as crianzas, individualmente e por quendas rotativas
desempeñen algunhas responsabilidades e disfruten de certos privilexios de
maiores.
Na EEI de Taboexa tamén existe a figura do axudante (encargado) e o
cometido deste proxecto e
• Iniciar
á crianza na asunción de responsablilidades con crecente grao de complexidade,
o que está conectado con
• Impulsar
na crianza a elaboración de un auutoconcepto positivo que o prepare para asumir
desafíos de creciente complexidade.
• Iniciar
á crianza na comprensión da necesidade da colaboración nos colectivos.
• Iniciar
á crianza na familiarización coa lectoescrita, o calendario, e outros contidos
académicos
O proxecto consiste en que as crianzas, a medida en que se van sentindo
competentes (e na medida en que se precise na escola) asumen a función de
axudante que consiste en:
• Ao
entrar no cole colocar os coxíns para facer a asemblea inicial e por unha
toalla limpa. A suxa vai para a súa casa a lavar.
• Cando
xa están todos o case todos os nenos indicar que se senten (e os nenos han de
facelo)
• Pasar
lista a ver quen víu e quen falta (1º tarea escolar de lectoescrita)
• Establecer
(con tarxetas) as rutinas do día
• Elexir
a actividade final (conto, música ou xogos)
• Rodear
o día no calendario.
• Ao
rematar o recreo, mentres os compañeiros recollen os xoguetes do patio, él
entra na aula a gardar os coxíns, recoller as tarxetas e elixir o conto, así
como coller un vaso de auga para a mestra.
• axudar
á mestra, tanto na loxística do conto como no relato/dramatización.
• Algunha
outra responsabilidade que a mestra lle asigne
• Algunha
aque outra actividade especial para él: a árbore xenealóxica,unha masaxe de
todos, que lle fagan un agasallo (debuxo, pulseira, etc)
Esta Unidade de traballo ten gran importancia na escola infantil porque
marca de forma nautral e autoxestionada
un hito, quizais o primeiro, en canto ao nivel no que se sitúa unha
crianza na escola: cando unha nena pasa a ser axudante, a súa vida na escola dá
un xiro , pois empeza a traballar (exercicios académicos despois da asemblea
incial), antes de xogar nos recunchos, como facía antes directamente e como
seguen a fecer os máis pequenos.
Estímase que as crianzas comezan a ser axudantes no curso intermedio. No
caso de que un meniño queira ser axudante no primeiro curso non se lle vai
impedir, do mesmo xeito indúceselle a un neno do curso alto a que asuma a
responsabilidade de ser axudante anque él non queira, non é habitual pero ás
veces danse estes últimos casos en nenos con pouca seguridade en sí mesmos ou
con un ritmo madurativo máis lento.
En resumo, o rol de axudante e causa e efecto de un novo impluso na
maduración das crianzas, a nivel xeral e no eido académico, e vivénciase con
orgullo por ser competente e poder ser útil á comunidade
A Moura de Taboexa e o proxecto VIRAR A MIRADA
Procurando que a escola sexa axente social dinámico, vivo e integrado na
comunidade, ésta faise eco das potencialidades educativas existentes na
contorna e as incorpora na súa práctica. Sendo Taboexa, terra rica en vestixios
prehistóricos de gran importancia, o patrimonio arqueolóxico é fonte de inspiración
para moitas actividades, pero en especial o patrimonio inmaterial.
En 2014 a Escola tivo coñecemento da existencia dunha Lenda da Moura:
Disque nos montes de Taboexa cerca dos petróglifos e do Castro de Altamira
habita unha Moura que garda un feitizo: quen a mire quedará petrificado.
Testemuños vivos sosteñen tela escoitado en noites invernías.
O relevante non é se a historia é certa ou falsa, senón as vivencias que
nos deixa no seu camiño de transmisión oral, da man das nosas ancestras dende
tempos inmemoriais, e a potente experiencia emocional que favorece as
aprendizaxes.
E a parte máxica de todo este proxecto é que o alumnado do centro posúe
a marabillosa calidade de comprender o Mito da Moura e integralo harmonicamente
no seu mundo cognitivo; son crianzas de 3, 4 e 5 anos que aínda non abandonaron
a etapa mental da fantasía, de modo que é posible que a Moura se relacione con
eles deixándolles mensaxes na fonte onde ela se peitea, visitando polas noites
a escola ou deixando agasallos e enigmas, e, o que é chave na presenza
permanente da figura da Moura neles, confiándonos a súa filla, Mouri (un
monicreque moi realista…), para que sexa unha alumna máis e conviva na escola
con eles.
Así unhas cousas nos levan a outras e hoxe en día comezamos cada curso saíndo
ao monte porque Mouri, a filla da Moura, non está no cole e hai que ir na súa
procura polo monte. Esa é a primeira de numerosas excursións nas que a conta de
Mouri e as súas fuxidas, nós gozamos e coñecemos a aba sur de Sanomedio e os
seus preciosos recantos. Polo monte topamos a Fonte onde Moura deixa as súas
mensaxes, mandados e agasallos para a cativada, polo monte tamén están os
petróglifos dos cabalos (Petróglifos da Coutada) e os restos do Castro onde o
neno Casimiro topou a Mercurio hai mais de 50 anos. O Mercurio está custodiado
no Museo de Pontevedra e todos os anos imos visitalo, na compaña doutros grupos
escolares aos que convidamos, ou do mesmo Casimiro. E cara á fin de curso,
despois de moitas aventuras, botámonos ao monte durante unha semana (non
pisamos a Escola), facemos Montescola, na procura do Tesouro da Moura que
finalmente atopamos coa axuda da propia Moura, que nunca se deixa ver, da
Raposa Raquel Queizás que cada ano ven a axudarnos polo monte e unhas poucas de
mamás ou papás que queren compartir o noso entusiasmo.
Así entón imos tratar de relatar os 3 subproxectos relacionados co
patrimonio prehistórico de Taboexa:
A
Fonte da Moura
O
Mercurio. Exposición itinerante
Montescola e o Tesouro da Moura
A Fonte da Moura
Chamamos Fonte da Moura a unha área de monte comunal próximo á escola, cuxo
nome éFonte da Careira e alí topamos unha fonte, un bosquete, un prado e dúas
pozas. As nosas andanzas deron en concluír que é nesa fonte onde A Moura peitea
os seus rubios cabelos co peite de ouro En verdade chámase Fonte da Cabreira e
usábase outrora no tratamento do liño.
No 2014 o espazo estaba abandonado e a Escola, ano tras ano, con axuda
da Comunidade de Montes, do Concello e das familias, foi acondicionándoo de
xeito que hoxe en día se pode considerar un área recreativa comunitaria e tamén
e sobre todo, unha extensión física do patio escolar.
Tanto é así que a visita semanal xa forma parte da programación oficial
do centro. É o noso campamento base para diversas saídas que, con calquera
pretexto (o máis socorrido é a fuxida de Mouri) nos levan a coñecer e gozar da
nosa contorna natural e as súas xoias.
Alí as crianzas benefícianse do contacto coa natureza. Cada quen topa o
desafío que lle acae mellor para as súas capacidades e inspiracións. O espazo
natural preparado anima ao movemento, tan necesario no “cableado” neuronal que
acciona nos pre¡ocesos de ensino-aprendizaxe. Asimesmo convida tamén á calma e
o sosego, tan necesarios tamén nas nosas vidas. Ás veces encontrámonos con
outros seres vivos habitantes da zona: camiñantes matutinos, un rabaño de
ovellas, ata pode que vexamos á raposa...
Así cada semana van aprendendo a conducirse nun espazo non-limitado
fisicamente, non exento de riscos e con infinitas posibilidades de xogo e
actividade. O aproveitamento é múltiple,
xestión de riscos, autocontrol, imaxinación, movemento, xogo libre, coñecemento do medio... Así mesmo tamén
adestran para o proxecto de fin de curso: Montescola.
As familias recollen alí as crianzas á hora da saída.
O Mercurio. Exposición itinerante[3]
O Mercurio é unha figuriña de bronce de 12 cm achada no 1976 no Castro
de Altamira que hoxe constitúe unha das pezas prehistóricas máis importantes
das salas de arqueoloxía do Museo de Pontevedra. Pódese ver unha réplica en
pedra na rotonda de Taboexa (saída 287 da A-52).
Cumprindo co mandato da Moura, a gardiá do noso monte, as crianzas
levaban uns anos visitando o devandito museo “con intención de recuperalo”. E
así, entre fantasías e negociacións entre a mestra e o Museo, éste prestouse a
encargar unha réplica para nós. En maio de 2021 realizouse entrega da réplica
co ánimo de devolver, dalgún xeito, a peza ao seu lugar. Acompañounos Casimiro,
o home que hai 50 anos, sendo un neno, topou semellante achado.
Para a Escola é unha responsabilidade que ilusiona, pois encaixa co
propósito do centro de impulsar relacións vivas coa contorna, así que se
deseñou o proxecto da exposición itinerante que consiste nunha peaña cunha
vitrina e un pequeno texto explicativo que se ofrece durante o 2º trimestre a
centros de ensino ou outras entidades da contorna.
O proxecto cobrará senso se a exhibición se acompaña, nalgún grupo,
dalgunha actividade de aula ao respecto da historia, prehistoria, etc.
(ofrecemos tamén uns moldes caseiros para facer mercurios en arxila ou xeso,
unidades didácticas, e outros materiais…). Para ese grupo a proposta esténdese
a un convite a visitarnos e coñecer a Escola de Taboexa e a súa contorna
natural, chea de encantos: O Castro de Altamira onde apareceu Mercurio, os
petróglifos musealizados de A Coutada ou a historia da Moura de Taboexa. Se
cadra mesmo se animan a acompañarnos na nosa excursión anual ao Museo de
Pontevedra.
O encontro dos dous grupos, crianzas
e maiores, só deixará beneficios: algúns dos alumnos/as do centro
convidado son veciños, coñecidos ou parentes dos pequenos, e mesmo pode haber
antigo alumnado de Taboexa. Estes gozarán da compaña das crianzas e reforzarán
os seus coñecementos de historia a través da contorna propia, impulsando así a
valoración da mesma. Por outra banda, as crianzas apodéranse ao sentirse, eles
e o seu mundo, obxecto do interese e ao tempo guías dos admirados maiores.
E así, con espírito de compartir, aprender e valorar o noso, tecendo
redes, lanzamos esta invitación para quen a queira atrapar. De momento
acompañáronnos grupos do CEIP e o IES pero non descartamos abrir a proposta ao
Centro de Día, Clubs deportivos, etc…
Montescola e o Tesouro da Moura[4]
Montescola consiste nun proxecto de escola na natureza de entre 5 e 10
días de duración.
Xa andado o 3º trimestre acontece algo, xeralmente unha ofensa grande
que alguén fai a Mouri ou á súa mamá, que incomoda moito a Mouri e desaparece
do cole sen que a topemos por moito que buscamos; o ambiente na escola é de
nervios e preocupación ata que unha mañá xa ben entrada a primavera, aparecen
unhas misteriosas pegadas no chan que nos dirixen a unha especie de altar cunha
poesía, nela, Moura perdóanos a ofensa e
prométenos un final feliz topando a nosa amiga e o Tesouro da Moura.
Así que, despois de realizar diversos traballos relacionados coa Moura e
as súas tribulacións, dispoñemos o
material necesario para pasar no monte os días que fagan falta ata topar as
pistas que nos conduzan ao tesouro.
Na primeira semana de xuño as actividades escolares trasládanse
integramente ao Monte con centro base na Fonte da Moura. Dende alí, todos os
días, despois de facer uns exercicios matinais (saúdo ao sol) e algo de
traballo na mesa, saímos na procura de pegadas polo monte adiante. Cada día
toparemos unha pista que ao final conformarán un mapa que nos conducirá ao
Tesouro. Cada día unha excursión, cada día un coñecemento amoroso máis da
contorna: O muíño da Cabreira, a Poza da Edreira, O Coto Morgallón, o petróglifo da Serpe
Preñada... De volta xa na fonte, almorzar e xogar nas pozas e no bosquete. As familias deixan e recollen as crianzas alí
mesmo co mesmo horario escolar.
Cando o mapa está completo hai que chamar pola Raposa (narradora oral
Raquel Queizás) e marcamos un día para o periplo que alegremente nos conducirá
entre pozas, curutos, petróglifos e outros recursos da contorna, ao lugar do
Mouro,onde se enclava unha antiga mina que é, para nós, A Cova da Moura, e alá
no fondo, Mouri, o Tesouro e a merenda. No tesouro hai uns agasallos moi
especiais para as crianzas que marchan para primaria: A Chave do Futuro e unha
carta da Moura, texto que nace do corazón da profe con vocación de ánimo para
as crianzas que inician unha nova fase na súa vida e se despiden da Moura, de
Mouri, da profe, dos compañeiros, e do monte que durante 3 anos os acubillou.
Emocionante aventura a dese día que culmina o proxecto Montescola e pon
punto final ao curso escolar, os días que quedan ata rematar o curso, son dunha
dóce calma e alegría do traballo feito.
------------------------------------
Estes tres subproxectos acompañan as actividades escolares durante gran
parte do curso, ano a ano repetimos aventuras, pero lonxe de resultar monótono,
cada ano se esperan con ilusión e se viven con matices diferentes e diferentes
niveis de madureza. Así no primeiro ano unha crianza simplemente segue ao resto
do grupo aproveitando a diversión sen comprender de todo o que acontece,
mentres que unha crianza de último ano se identifica profundamente coas
aventuras e se implica con gran paixón nelas. Cada ano a escola se abre á
comunidade e respira dela tratando de deixar nos corazóns das crianzas a pegada
da admiración, o respecto e o agarimo cara á nosa contorna, o berce que nos
acubillou como comunidade dende tempos remotos, dende os tempos dos Mouros!
Acción e seguimento do proxecto
A acción escolar é realizada nomeadamente pola responsable do Centro con
puntual participación de mestres especialistas enviados dende o Centro
Adscrito.
O Consello Escolar, que é o organo de máxima autoridade no Centro
Escolar e está conformado pola responsable do Centro, unha representación do
Concello e unha representación das familias, reúnese cada trimestre para
1. revisar e aprobar, se
procede, este documento PEC, a Programación Xeral Anual (PXA), a declaración
económica de gastos do Centro e, a final de curso, a Memoria de actividades
2. Dar seguimento ás obras
de mantemento e mellora que realiza o Concello
3. Calquera outra cuestión
que sexa de importancia para a comunidade educativa.
No blog recados da moura, recóllense os documentos de
planificación escolar deinterés para as familias (PEC; PXA; Memorias) e
publícanse periódicamente reflexións da responsable sobre a acción docente, a
infancia e a crianza.
PEC aprobado en sesion de Consello Escolar en Outubro de 2021
Actualizdo en Outubro de 2025
Karina Mouirño Espiñeira
Responsable de Centro EEI Taboexa
Ningún comentario:
Publicar un comentario