o espazo escolar: o meu aliado

Eu teño un aliado silencioso que me axuda na miña labor
docente porque comprende as necesidades das crianzas e responde a elas, e  tamén, porque coa súa fasquía bela e bondadosa, estimula nelas as máis elevadas iniciativas.  Maís... non pensedes que é un ser romántico que habita no mundo das ensoñacións, non, éste meu aliado é pragmático e funcional e ten os pés na terra ben chantados, non hai detalle que lle escape, promove a autonomía das crianzas respondendo ás súas iniciativas co material e as instalacións necesarias .

Para máis bondades o meu aliado non cobra salario nen pide moito, un esforzo inicial e despois un mantemento regular que responde a unha atención sostida para confirmar que está funcionando ben ou rectificar aquilo que non flúe, en fin, para asegurarse de que cumple o seu cometido: colaborar co patrón de desenvolvemento natural da crianza que a leva cada día a ser máis autónoma e

a visita

Hai un conto que gosta moito ao meu alumnado e eu ás veces me pregunto qué entenderán eles, pois fala do silencio, penso que estas crianzas de silencio entenden máis ben pouco, pois elas sempre andan na algazara. Era o silencio que visitaba á raposiña que quedara soa na toba mentres a súa nai saíra e ben que lle advertira que non abrira a porta a ninguén, pero o silencio insistía en que él non era ninguen, el era nada, era o silencio...xa vedes, filosofía para miudos. (A visita. Nuria Figueras e AnnaFont, ed Kalandraka)

Pois desta vez o conto mudou e foi a Raposa quen nos visitou a nós. Nun xesto de xenerosidade que abofé apreciamos, Raquél Queizás achegouse o pasado martes ao noso cole e víu cargada con deliciosos froitos de Outono. Disfrutamos da merenda con todos os sentidos e disfrutamos da súa doce compañía. 

Agardamos vela outra vez en Xuño e que nos axude a topar o Tesouro da Moura agochado entre as súas historias cheas de astucia e sensibilidade. Vémnos axiña raposa, coidate moito e non papes moitas galiñas, alo menos non papes as de Taboexa, vai a Rubiós que están mais rechonchas.... 

querer o noso, coidar o noso

Esta é a cadeira onde, dende hai 12 anos, cada mediodía conto un conto ao meu alumnado, dende ela  convídoos a voar coa imaxinación a lombo dunha historia, como precisamente hoxe dicíamos, divertida ou terrorífica, romántica ou de aventuras, que os confronte coa vida de cada un e coa realidade. 

Seica este fin de semana andiveron por aquí uns malandros que se divertiron de lo lindo, se é que destruir é divertido:  quebraron a cadeira, torceron o ferro da pá e do rastrillo, esnaquizaron varios ladrillos  e deixaron todas as ferramentas regadas polo patio. Por se non fora abondo, deixaron no chan a lata baleira de refresco e a bolsa das chuches nun alarde de incivismo para vergoña dos seus adultos de referencia. Non sabemos quén son uns nen outros.

Qué mágoa e que raiba.

Mágoa por pensar que estas persoas non lles importou que estaban danando as instalacións e  o material das crianzas pequenas, eses

comezamos con bo pé!

Comezamos o curso cos resultados do informe PISA nas noticias:
coma sempre os derradeiros en case todo, especialmente en comprensión lectora. Oxalá ese fora o noso problema máis grave no eido educativo, oxalá non foramos tamén campións en  hastío e rexeitamento do alumnado hacia a escola e en consumo infanto-xuvenil de psicofármacos. Non fai falta que veña o informe PISA a dicirnos o mal que andamos, vémonolo ben. A análise das causas e deseño das solucións xa é máis complicado. Tampouco o eido educativo é unha excepción, na sanidade, na vida no rural, na saúde do planeta (quere dicir a nosa saúde)....etc, a situación non é moi optimista. Qué facemos?

a derradeira lección do curso

A derradeira semana de curso é especial, moi especial. Non programo nada, ningunha actividade extra, e mira que son amiga de andar de paseo, de recibir visitas e de ofrecer ao meu alumnado experiencias diversas...pois non, non na derradeira semana. Ao longo dos meus anos de experiencia fun descubrindo o valor do sinxelo e pequeno deses últimos días nos que se disfruta do bo sabor do traballo concluído e da emoción polas despedidas.

Tamén compre mencionar a gratitude porque todas as crianzas están ben e a pesar das numerosas saídas e de asumir ríscos físicos os accidentes foron todos superados. Unha sensación de pracidez que se suma ao anterior.

Total que é todo pracer, e, se inda por riba ven calor pois disfrutamos da auga que sempre imprime diversión ás nosas vidas, unha diversión fresca, alegre, non se pode explicar. (preguntade á IA porqué é tan divertido xogar coa auga, ela explícase mellor ca min).

Así ao longo da semana imos entregando as súas pertenzas e os traballos feitos ao longo do curso, tamén repartimos outros obxectos que non deben quedar no cole

Montescola 26

Despois de pasar todo o curso escoitando falar da Moura e os seus superpoderes, en Xuño dispómonos para "coñecela", pero antes debemos pasar certas probas como andar na procura de Mouri polo monte e montar o mapa que cacho a cacho imos topando para aumentar -inda máis-o entusiasmo.

Durante unha semana a actividade escolar trasládase integramente á area de monte comunal chamada por nós A Fonte da Moura (en verdade chámase a Fonte da Cabreira). Dende o novo centro de operacións, cada día, despois da roda e de saudar ao sol, saímos en busca de Mouri pero cada día voltamos á Fonte sen ela, máis non por iso desanimadas, pois

As rutinas da escola 4/4

É a unha e pico e queda apenas unha hora para marchar, as crianzas veñen de estar xogando; a enerxía está alta, relaxámonos: Nun recuncho do patio pechamos os ollos paramos o corpo e a mente durante un minuto pouco máis, en silencio escoitando os sons do ambiente (as poucas veces que estamos dentro escoitamos o segundero do reloxo!). Ao rematar estamos relaxados y listos para escoitar/ver  o conto elixido polo encargado -concordado coa profe-; outras veces cantamos, ou

Rutinas da escola 3/4:

Seguimos debullando os momentos da xornada,
dividida en 3 bloques separados por as interrupcións da mestra, minimizadas ao número de 2, e estudiadas ao detalle para que se vivan do xeito máis natural posible. A idea é conciliar o respecto polo fluxo creativo individual e colectivo coas necesitades materiais ou organizativas da escola. Creo que está ben conseguido, ou, alo menos, está deseñado a conciencia, con moita reflexión e coidado.

Ao redor das 11 da mañá, despois de que estiveran

a visita dos ex

No Concello de As Neves os días festivos  (29 de xullo e 5 de agosto) coinciden fora do calendario lectivo, por ese motivo os claustros dos centros educativos eliximos cada ano 2 días non lectivos aparte do calendario oficial.

A  normativa recomenda que todos os centros dunha localidade elixan os mesmos días, máis eu teño boas razóns para non facer caso (o interés superior do menor) así que elixo un deles diferente do CEIP a

Visitamos as nosas amizades

 ...e Angel e Marian, lonxe de mostrar cansanzo ou preguiza de"aturar" o rebumbio desta manchea de pequenos alborotadores, sempre nos reciben con cariño e xentileza. A visita semella sinxela a primeira vista pero a pouco que se observe, un pode encontrar boas fonduras, nada...chegamos, merendamos, convidannos a mín e á nai de Ezequiel, que nos acompañou a un café, visitamos a horta, as crianzas xogan un pouco no xardín, (qué xardín!) e marchamos cunha pranta para cada quen, cortesía da Casa Uma, ah, nos tamén lles deixamos uns agasalllos feitos polo alumnado, bah, nada!... Nada e todo porque o espazo destila harmonía e beleza alá onde mires,  porque a horta é unha

folga no ensino

Hoxe é día de folga pero o cole de Taboexa está funcionando
con normalidade. Porque a mestra non quere secundar a folga? Non, porque non pode. Nunca puiden secundar unha folga porque todos os centros escolares deben permanecer abertos con servicios mínimos repectando así o dereito do alumnado á escolarización. Soa ben. Máis qué pasa co dereito á folga ? Parece que prevalecen os dereitos das crianzas por riba dos dereitos dos traballadores. Outravolta soa ben.

Soaría todo a música celestial e representaría unha moi digna posición da patronal, a Xunta de Galicia, se non fora porque o discurso é interesado e hipócrita, pois non se defenden os dereitos do meu alumnado, por exemplo,

profe...é moi importante!

Eu estaba dentro e entrou o meniño correndo dende o patio. Eu teño un radar para saber se o que me veñen dicir é unha emerxencia ou non. Non o era...Profe, ven ao patio a ver unha cousa!, Non podo que estou ocupada, Ven profe, que é moi importante!, boeno, pois se é tan importante daquela irei entón...

E efectivamente era moi importante, e moi emocionante, era... que o xazmín florecera  e estábanos agasallando co testigo do prodixio anual

Feliz día do libro ou ....un conto cada día, por favor!

Estes son os contos preferidos do alumnado da EEI Taboexa, hai historias de bandidos o monstros que non son tan crueis como parecen, de animais pequenos que con moito tesón consiguen grandes fazañas, de sementes de medran ata convertírnse en rexos carballos a pesar de tantas e tantas adversidades... Hai historias alegres, divertidas, estrafalarias, inquietantes..., hai historias fabulosas e outras sinxelas como unha herbeira do prado, hai historias que nos poñen contentos e outras que nos deixan pensando...hai historias de todas as fasquías

As rutinas da escola 2/4

Falabamos do importante que eran as rutinas para as crianzas pequenas, pois nunha vida que non coñecen,  a repetición aporta seguridade e a seguridade é condición  para o desenvolvemento dos seus potenciais creativos intelectuais, emocionais etc.

Pero tamén era importante reducir ao mínimo as interrupcións, pois cando unha criatura está entregada á actividade libre o seu patrón innato de desenvolvemento está actuando e orientando a súa

As Rutinas da Escola 1/4

Comezo esta publicación cunha cita de André Stern, fillo do gran Arno Stern, investigador y pedagogo, precursor da Educación Creadora, unha proposta que busca despertar a motivación interna que todos/as temos para crear, deseñar, modificar ou
construir cousas. 

o multigrao en toda a etapa obligatoria

Cada vez que vexo nas noticias as familias ou profesorado dun centro protestar porque "tiveron" que
xuntar 2 aulas, revólvome¨; non hai cousa que peor ature que a confusión interesada e a falta de claridade, pois con esas protestas deslizan implícitamente a mensaxe de que o multigrao é perxudicial, é un atraso propio das escolas rurais (ata o vicepresidente español o manifesta) as sempre perxudicadas... Qué ignorancia, nada máis lonxe da relidade.

Imos por partes. A protesta é lexítima en tanto en canto a ese cole lle suprimiron un docente. Onde antes había 10 crianzas con 2 profe, agora hai 20 cún só profe. Ahí está o problema,  O centro aproveita a forza das familias para presionar á Consellería pero non informa convintemente de que en realidade o problema non é mesturar, o problema é que temos un docente menos no centro, e efectivamente é un problema, os recortes nas plantillas dos centros son  voraces e precarizan

Portas Abertas na EEI Taboexa (Xunta de Galicia)

En realidade a porta da nosa escola está aberta case todo o
tempo, literal. Pero desta vez convidámos expresamente ás familias que están pensando en escolarizar as crianzas o vindeiro curso. Ou a quen queira coñecernos. Ofrecemos unha atmósfera amable e respectuosa coa infancia, un proxecto educativo comprometido socialmente e defensor do disfrute e coidado do medio natural, e unha proposta educativa baseada no coidado mutuo.

Nela conviven unha manchea de ciranzas de 3, 4 e 5 anos, medrando xuntas en ambiente colaborativo, aprendendo a coñecerse, a coñecer o mundo, e a ser parte del.

Venres 20 de Febreiro na Escola, previa inscrición por teléfono. Ese día as adultas teremos un tempo de calma e atención para falar do proxecto e coñecer a escola, se é de voso agrado, as crianzas virán posteriormente.

Vinde coñecernos!

leccion de física ou...silencio, se juega!

O menino observa interesado como a burbulla de auga dentro do nivel se despraza á dereita ou esquerda según el torce a madeira hacia un lado ou outro, e nesa investigación empírica emprega un bo tempo. Qué podería aportar eu nese intre?...nada, bon, sí, moito, asegurarme de que o menino en cuestión se sinta seguro e libre, que sinta que non hai ningunha ameaza sobre o seu benestar, que abandone o modo alerta para pasar ao modo descubrimento e libere así todo o seu potencial intelectual, e floreza, brile, active todos os seus recursos cognitivos ao servizo do descubrimento que está a acontecer: A verticalidade. A mestra observa, saca foto e asegúrase de que teña todo o tempo que precise para o seu experimento.

A medio metro dél outro monta unha torre con pezas de madeira, o máis alta posible, claro, experimentndo o equilibrio/desequilibrio, coordinando desta vez os criterios de verticalidade, volume e peso. Dentro duns anos algun profe falaralle da fundamento físico do equilibrio dun obxecto según se a perpendicular do seu centro de gravidade pase ou non pola base de sustentación, e él non lembrará nada pero seguro seguro que unha das 100.000 millóns de neuronas vaise acender impulsada pola lembranza do

O neno que non quería vir ao cole ou... dubido, logo existo

O neno só ten 3 anos, sempre estivo con papá e mamá, case sempre con eles e con ninguén máis. É a súa primeira experiencia escolar, é a súa primeira experiencia de separación do núcleo familiar. Comezou en Outubro cun plan de adaptación bastante flexible dada a súa circunstancia. O proceso seguíu o seu curso natural e para finais de trimestre parecía contento. Pero chegaron as vacacións, e sobre todo, chegou o bebé.

E o neno di que non quere vir ao cole.

E o pai dubida, a él non lle importa, todo o contrario, que o neno quede en casa; para él a escola é un recurso máis de socialización que de conciliación. É feliz co seu fillo na casa.

O neno dí que non quere vir ao cole porque quere estar con mamá TODO o tempo. Soa razoable, non?

O pai dubida, sente que o cole beneficia ao seu fillo pero non lle gusta pensar que está sufrindo, (é o pranto  sinal inequívoca de sufrimento profundo?) non sabe qué facer, pide consello á

feliz 2026

Na Escola de Taboexa despedimos o 2025 co noso
clásico intercambio de postais.

Ésta é unha escola laica e fuxe de convencións relixiosas  consumistas. Máis non podemos quedar ao marxe da nosa cultura, así pois, o intercambio de postais é o noso xeito de celebrar o Solsticio de Inverno. Outra volta máis ao Sol.

Non é fácil comprender o paso do tempo para un ser que só sabe  (sorte que teñen) vivir no presente. Pero é función da escola axudarlle a comprenderse a sí mesmo e o mundo en que vive, por tanto tamén o paso do tempo e a forma de medilo, inda que só

Apuntes de ciencia: motivación intrínseca/extínseca

A motivación é esa pulsión, activada pola emoción,  que empuxa ao ser humano a interesarse por algo, xa sexa de xeito manipulativo ou conceptual.

O estudante que non está motivado non aprenderá. Poderá, con moito esforzo e o consecuente desgaste psicolóxico e anímico, memorizar datos e, se acaso aprobar un exame, pero non aprenderá de xeito eficaz, non senso amplo, integral, útil para a realización humana. Que é o que queremos non? ... non?

Existen varios tipos de motivación, o máis coñecido é o binomio intrínseca/extrinseca. Na motivación extrínseca, a conduta dase pola forza atractiva ou repulsiva hacia a

Apuntes de ciencia: Os sistemas motivacionais de aproximación /evitación

Pode que sexa un atrevemento tratar de teorizar sobre conceptos que non domino ben, e posiblemente meta a pata (case seguro, coma sempre) nalgunha das miñas aseveracións. Inda así insisto en transmitirvos as novas adquisicións intelectuis relacionadas coa miña profesión e cos vosos fillos/as, non só para a vosa información, senon támén porque, como a neurociencia xa desvelou, o mellor xeito de aprender algo non é nen escoitando, nen vendo, nen facendo, senon, explicándollo a outro; así que fago o esforzo de ordear contidos e esruturar o relato para eu aprender. Agradécense comentarios, matizacións, correcións etc...

Gústame ler e formarme na neurociencia porque aporta evidencia científica ás intuicións, crenzas e convicións que moitas voces

Topamos a Mouri, xa pode comezar o curso!

Agora sí estamos todas. Podemos comezar a transitar unha nova aventura, faltan algunhas crianzas-que marcharon para primaria-  e ben que lle notamos a ausencia, pero Mouri segue con nós, tivemos que vir  buscala ao Coto Morgallón porque parece que non se enteraba de que o curso 2025/26 xa comezou! ou sí que o sabía pero non tiña ganas de abandonar o dolce far niente do veran. ou foi unha broma porque lle

A EEI TAboexa na Facultade de Educación de Ourense

A decana Isabel Mociño e a vicedecana Maribel Doval tiveron a ben escoitar o meu relato, conteilles como é que a EEI Taboexa en primeiro lugar observa escrupulosamente os criterios psicopedagoxicos de respeto e confianza hacia a infancia, respecto polas persoas vulnerabeis, polos diferentes niveis madurativos e polas necesidades propias da infancia como o xogo e o movemento, e confianza en que as crianzas QUEREN , e isto o demostran todos os días, APRENDER. Queren ser maiores esfórznase por ser competentes e complacernos, buscan noso recoñecemento e o gañan a pulso.

Pois seguindo o fío, aclarada a prioridade do aspecto

Escola da Rata

Eu sempre quixen traballar nunha Unitaria, non sei 
se polo romanticismo dos tempos antiguos (vistos dende o benestar de hoxendía),  máis embebidos de humanidade (presuntamente) e relacións cercanas ou porque sabía que precisaba bastante autonomía para desenvovler a escola que eu soñaba. Sexa como for  no ano 2014 cheguei a Taboexa chea de ilusión e topei aquí, moitas alfaias, a primeria, a lenda da Moura que me levou da man todos estes anos por máxicos camiños , e despois, unha manchea de familias que ampararon decididamente a miña proposta pedagóxica. Da man  dunha desas familias

os derradeiros días de curso...

....e despois do gran día da Procura do Tesouro da Moura coa raposa Raquel Queizás inda quedaba outra vivencia, que non por ser calmada é menos importante: os derradeiros días de curso.

Hai xa anos que me decatei do gran erro que era asignar o derradeiro día de curso para o evento de despedida (festival, festa, ertc...) . Eu ben vivín como as emocións do evento final chocaban coa emoción propia do derradeiro día e unhas non deixaban disfrutar das outras, interferíndose mutuamente.

Na procura do Tesouro da Moura de Taboexa

No día grande da Escola, nunha emoción apoteósica, inda faltando 10 días para rematar o curso, celebramos o colofón de tres anos de vivencias, (e é precisamente para eles este día, os outros só están practicando) a súa primeira experiencia escolar. Hoxe é a despedida dos que marchan para primaria, hoxe a Moura de Taboexa entrégalles a chave do futuro e a carta de despedida, é verdadeiramente emocionante, ata é emocionante estar a escribilo e a evocalo...

Pero comecemos polo principio. Temos un mapa da Cova da Moura, alí están (presuntamente) o Tesouro, Mouri e a merenda prometida. Sabemos que a Raposa é crucial para topar o camiño certo. A Raposa é Raquel Queizás, contadora de historias de profesión e raposa como identidade sentida; ela leva xa uns anos acompañándonos coas súas historias de galiñas, ourizos, lobos, todos animais do monte amistosos cómplices das nosas andanzas.

Mina, a avoa de David (David xa non é alumno pero lembrámolo ben) ven

Montescola 25

Fixémolo outro ano máis, e cada ano darei as
grazas,  por ter a enerxía para abordar este marabilloso e exixente proxecto, por ter a axuda que preciso e, sobre todo, porque todas as crianzas disfrutaron sen mancarse. Ou acaso ignoramos inxenuamente que a seguridade física das crianzas é unha das principais preocupacións dos mestres? O que pasa é que sabemos que é precisamente o espíritu explorador dos cachorros humanos o que os impele a medrar e ser máis competentes, e non nos  queda máis remedio que conxugar iso coa

o Museo de Pontevedra, a nosa casa

Porque a forza de ir todos os anos e de sentir o coidado e a atención esmerada dos seus profesionais, dende o persoal de  seguridade, as persoas de recepción, a responsable do departamento de didáctica, Paula Tilve, que desta volta non a vimos pero sentimos a súa simpatía, ata por suposto a nosa estupenda guía Sabela Santos, a forza de sentirnos cómodas alí, xa entramos con esa confianza que dá o saber que imos gañar coa visita, que sen saber qué e como nos van ensinar, vai ser  construtiva. E así foi,

sen emoción non hai aprendizaxe*

A emoción é a enerxía que move o mundo.
Sobre esta afirmación, que moitos de nós subscribiriamos de forma intuitiva, hoxe a neurociencia ofrece evidencia e explica algunhas claves dos seus procesos; que son as emocións, como xorden, que función teñen, como inflúen na aprendizaxe, como inflúen os demais nelas …

Xa sabemos que todo o que pensamos, facemos, dicimos e sentimos é o resultado do diálogo do cerebro co exterior, cos acontecementos externos ou internos. O que non sabiamos quizais, é que o motor daquela actividade é a emoción, que compartimos cos mámíferos esta circunstancia e que parte do seu procesamento é inconsciente.